Oceń przydatność artykułu klikając gwiazdkę

Krwawiące hemoroidy – operacja, usuwanie czy domowe sposoby?

lek. med. Bogumił Bednorz

Według szacunków, choroba hemoroidalna jest najczęstszym schorzeniem proktologicznym w dorosłej populacji. Objawy hemoroidów występują co najmniej raz u 50 proc. osób po 50. roku życia. Na obraz kliniczny choroby składa się przede wszystkim bezbolesne wypróżnianie i występowanie krwawiących hemoroidów oraz okresowe wypadanie guzków hemoroidalnych.

Lekarz, ustalając optymalne postępowanie, uwzględnia szereg czynników, w tym: stopień zaawansowania choroby, stan ogólny, nasilenie dolegliwości oraz osobiste preferencje i akceptację proponowanej metody terapeutycznej przez pacjenta.

Hemoroidy – jak wyglądają?

Hemoroidy wewnętrzne (guzki krwawnicze) to anatomiczne struktury o budowie jamistej, które znajdują się w dystalnym odcinku kanału odbytu. Składają się z licznych połączeń tętniczo-żylnych i odpowiadają za ok.15-20 proc. maksymalnego ciśnienia spoczynkowego w kanale odbytu, wpływając tym samym na mechanizm kontynencji. Guzki hemoroidalne umocowane są do zwieracza wewnętrznego odbytu za pomocą pasm łącznotkankowych (więzadło Parksa, więzadło wieszadłowe).

Najczęściej występują trzy guzki krwawnicze (rzadziej cztery lub pięć):

W pewnych warunkach hemoroidy ulegają powiększeniu, co może prowadzić do krwawienia i/lub ich wypadania na zewnątrz kanału odbytu.
Przy brzegu odbytu w splotach żylnych, które pokrywa anoderma, może dojść do bolesnej zakrzepicy (określanej zakrzepicą hemoroidu zewnętrznego).

Choroba hemoroidalna należy do najczęściej występujących problemów zdrowotnych, z jakimi borykają się mieszkańcy krajów rozwiniętych. Zachorowalność wzrasta z wiekiem.

Hemoroidy – objawy

Hemoroidy wewnętrzne prawidłowo umiejscowione są powyżej linii zębatej (linii grzebieniastej), gdzie (typowa) błona śluzowa odbytnicy pokryta jest nabłonkiem walcowatym. Poniżej poziomu tej linii znajduje się anoderma powleczona nabłonkiem wielowarstwowym płaskim.

O chorobie hemoroidalnej (dolegliwościach hemoroidalnych) mówić można, jeśli dojdzie do patologicznego przekrwienia guzków krwawniczych, zwykle z towarzyszącymi zmianami zapalnymi.

Stopień wypadania hemoroidów wewnętrznych pozwala wyróżniać 4 stopnie choroby hemoroidalnej:

  • stopień 1 – powiększenie guzków bez wypadania na zewnątrz odbytu; może pojawiać się krwawienie
  • stopień 2 – guzki wysuwają się podczas defekacji, ale cofają się samoistnie do kanału odbytu; krwawienie może być silniejsze niż w stopniu 1.
  • stopień 3 – guzki wypadają w czasie defekacji i wymagają ręcznego odprowadzenia; krwawienia mogą się nasilać
  • stopień 4 – guzki niepodprowadzalne (stale obecne na zewnątrz – poza brzegiem odbytu); krwawienia, ryzyko zakrzepicy.

Na obraz choroby hemoroidalnej składają się też dolegliwości bólowe, podrażnienie, dyskomfort, świąd, pieczenie i wyciek śluzu. Zakrzep w guzku krwawniczym zewnętrznym lub pęknięcie żyły prowadzi do wystąpienia bolesnej, sinawej grudki w pobliżu odbytu.

Z anatomicznego i klinicznego punktu widzenia istotna jest granica między unerwieniem wegetatywnym a somatycznym, którą również tworzy linia zębata. Hemoroidy wewnętrzne (powyżej linii grzebieniastej) unerwione są przez nerwy trzewne (są bezbolesne). Hemoroidy zewnętrzne natomiast (poniżej linii zębatej, gdzie jest unerwienie somatyczne) bywają źródłem dolegliwości bólowych.

Hemoroidy – leczenie (wskazania i metody)

Wskazaniem do leczenia jest objawowa choroba hemoroidalna. Na szeroki wachlarz metod terapeutycznych składają się:

W leczeniu zachowawczym dużą rolę przypisuje się profilaktyce zaparcia, zwłaszcza diecie przeciwzaparciowej. Należy stosować dietę bogatobłonnikową (stopniowo zwiększać spożycie błonnika do 20-30 g dziennie) oraz zwiększyć podaż płynów do 3 l na dobę. Zaleca się mniejsze spożycie tłuszczów zwierzęcych; niewskazane jest spożycie czekolady, pikantnych przypraw, alkoholu. Należy zwiększyć spożycie warzyw i owoców, zastąpić pieczywo pszenne pieczywem razowym oraz włączyć do diety płatki owsiane i otręby.

Nie wolno zapominać o przestrzeganiu zasad higieny okolic intymnych. Powinno się unikać długiego przesiadywania w toalecie i wzmożonego parcia na stolec.

Objawy miejscowe hemoroidów (świąd, pieczenie, ból) można łagodzić, przyjmując doustne preparaty z diosminą i rutyną. Stosuje się także nasiadówki (np. w naparze z kory dębu) oraz czopki i maści doodbytnicze, które mają w składzie leki znieczulające, np. lidokainę, benzokainę, hydrokortyzon (nie zaleca się ich stosowania dłużej niż tydzień).

Jeśli metody zachowawcze okazują się nieskuteczne, włącza się metody instrumentalne, wskazane zwłaszcza w leczeniu choroby hemoroidalnej stopnia 2. i 3. (można rozważyć je też w niektórych przypadkach guzków 1. stopnia). Do najczęściej stosowanych i wykorzystywanych w naszej klinice należą:

Wskazaniem do leczenia operacyjnego są guzki 4. stopnia. Metody operacyjne rozważa się również u pacjentów z niższym stopniem zaawansowania choroby hemoroidalnej, jeśli objawy są uciążliwe, a metody zachowawcze i minimalnie inwazyjne nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Leczenie zakrzepu przyodbytowego (do 72 godzin od momentu wystąpienia objawów) polega na wycięciu w znieczuleniu miejscowym. W pozostałych przypadkach zaleca się obserwację, ponieważ dolegliwości bólowe ustępują samoistnie (wraz z ustępowaniem stanu ostrego) w ciągu kilku dni.

Czy domowe sposoby są skuteczne?

Dieta z wysoką zawartością błonnika i odpowiednia podaż płynów zapobiegają wypróżnieniom wymagającym dużego wysiłku i oddawaniu twardych, zbitych, suchych stolców, które nasilają dolegliwości bólowe i krwawienie.

Warto zaznaczyć, że mimo powszechnego przekonania o znaczeniu diety, istnieją doniesienia naukowe, które nie wskazują jednoznacznie, że postępowanie dietetyczne wpływa na częstość występowania objawów choroby hemoroidalnej.

Dobre rezultaty można uzyskać także dzięki suplementacji błonnika:

Wyniki badań klinicznych wykazały, że suplementacja błonnika zredukowała krwawienie, ból, świąd i wypadanie hemoroidów u pacjentów z objawowymi guzkami krwawniczymi.

Preparaty miejscowe dostępne bez recepty (ze steroidami, środkami znieczulającymi, ściągającymi, antyseptycznymi) uważa się za pomocne, ale znane są próby kliniczne z doborem losowym, które nie potwierdzają zasadności ich stosowania. Podobnie rzecz ma się z popularnymi nasiadówkami (nie udowodniono korzyści z ich stosowania w przeglądzie badań).

Leczenie farmakologiczne zapewnia tylko efekt doraźny – nie usuwa zmian anatomicznych (np. przerosłych splotów hemoroidalnych). Może przynieść krótkotrwałą ulgę, jednak należy liczyć się ze stosunkowo dużym ryzykiem nawrotu choroby hemoroidalnej po jego zakończeniu.

Zachęcamy również do zapoznania się z następującymi materiałami:

Źródła:

Giannini, I., Amato, A., Basso, L. et al. Flavonoids mixture (diosmin, troxerutin, hesperidin) in the treatment of acute hemorrhoidal disease: a prospective, randomized, triple-blind, controlled trial. Techniques in Coloproctology. 2015; 19: 339–345.
Altomare D.F., Giannini I. Pharmacological treatment of hemorrhoids: a narrative review. Expert Opinion on Pharmacotherapy. 2013;14 (17): 2343–2349.
Aziz Z., Huin W.K., Badrul Hisham M.D. et al. Efficacy and tolerability of micronized purified flavonoid fractions (MPFF) for haemorrhoids: A systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Medicine. 2018; 39: 49–55.
Brown S.R., Tiernan J.P., Watson AJM. Et al. Haemorrhoidal artery ligation versus rubber band ligation for the management of symptomatic second-degree and third-degree haemorrhoids (HubBLe): a multicentre, open-label, randomised controlled trial. Lancet. 2016; 388: 356–364.
Wald A., Bharuch A.E., Cosman B.C. et al. ACG Clinical Guideline: Management of benign anorectal disorders. American Journal of Gastroenterology. 2014; 109: 1141–1157.
Mounsey A., Raleigh M., Wilson A. Management of constipation in older adults. American Family Physician. 2015; 92 (6): 500–504.
Mounsey A.L., Halladay J., Sadiq T.S. Guzki krwawnicze. Lekarz Rodzinny. 2012; 1: 31–40.
Kołodziejczak M., Obcowska A. Leczenie choroby hemoroidalnej u kobiet w ciąży i okresie okołoporodowym. Ginekologia Praktyczna. 2010; 2 (105): 8–11.
Postępowanie w zaparciu. Podsumowanie wytycznych American Gastroenterological Association 2013. Medycyna Praktyczna. 2013; 12: 44–50.
Rivadeneira D.E., Steele S.R., Ternent C. et al. Practice parameters for the management of hemorrhoids (revised 2010). Diseases of the Colon & Rectum. 2011; 54 (9): 1059–1064.
Kołodziejczak M. Zachowawcze leczenie choroby hemoroidalnej. Medycyna Rodzinna. 2011; 1: 7–11.
Arezzo A., Podzemny V., Pescatori M. Surgical management of hemorrhoids. State of the art. Annali italiani di chirurgia. 2011; 82 (2): 163–72.
Gajewski P. (red.). Interna Szczeklika 2018. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
Townsend C.M. (red.). Chirurgia Sabistona. Tom 4. Brzuch. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.
Jawień A., Jankowski M., Banaszkiewicz Z. Choroba guzków krwawniczych odbytu. Przewodnik Lekarza. 2004; 6 (10): 84–88.
Bielecki K. Nazewnictwo w proktologii. Podstawowe pojęcia i definicje. Postępy Nauk Medycznych. 2013; 8 (26): 526–530.
Agbo S. P. Surgical Management of Hemorrhoids. Journal of Surgical Technique and Case Report. 2011; 3 (2): 68–75.
Szmidt J., Kużdżał J. (red.). Podstawy chirurgii. Podręcznik dla lekarzy specjalizujących się w chirurgii ogólnej. Tom I i II. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2009.
Åhlund S., Rådestad I., Zwedberg S. et al. Haemorrhoids – A neglected problem faced by women after birth. Sexual and Reproductive Health. 2018;18:30-36.
Sękowska M. (2009) Ocena wyników leczenia guzków krwawniczych i wypadania błony śluzowej odbytu metodą gumowej podwiązki. (Rozprawa doktorska). Poznań: Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
S. P. Agbo. Surgical Management of Hemorrhoids. Journal of Surgical Technique and Case Report. 2013 (2): 68–75.

Tagi: co to są hemoroidy , jak leczyć hemoroidy , leczenie hemoroidów , objawy hemoroidów , proktolog wrocław , przyczyny hemoroidów