Oceń przydatność artykułu klikając gwiazdkę

Zapalenie żylaków – czym jest i jak powstaje?

lek. med. Maciej Antkiewicz

Zapalenie żylaków to najczęstsza postać zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych; w większości przypadków rozwija się w żyle odpiszczelowej, zdecydowanie rzadziej w żyle odstrzałkowej. U podstaw patologii leży śródżylna skrzeplina i odczyn zapalny ściany naczyniowej, który może przechodzić do tkanek okołożylnych. Zapalenie decyduje o symptomatologii i wyznacza kierunek terapii, która ma na celu głównie ograniczenie stanu zapalnego, a następnie jego zniesienie.

Przyczyny powstawania zakrzepicy

Następstwem żylaków jest zastój krwi, który – przy jednoczesnych patologicznych zmianach w ścianie naczynia – prowadzi do zakrzepicy.

Do zapalenia żylaków mogą przyczyniać się następujące czynniki:

Zapalenie żylaków może również wystąpić samoistnie.

Zapalenie żylaków w zakrzepowym zapaleniu żył powierzchownych (leżących nad powięzią) najczęściej przebiega z procesem zakrzepowym. Zakrzep powoli zamyka światło żylaka; stan zapalny rozwijający się w ścianie naczyniowej zwykle rozprzestrzenia się na sąsiednie tkanki.

Objawy zakrzepicy

Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych, stanowi powikłanie choroby żylakowej i wiąże się ze zmianami morfologicznymi, jakie zachodzą w ścianie naczyń żylnych.

Zapalenie żylaków objawia się bolesnymi, twardymi, guzkowatymi lub powrózkowatymi zgrubieniami w tkance podskórnej, które można wyczuć palpacyjnie. Zmianom często towarzyszą silne dolegliwości bólowe, obrzęk, zaczerwienienie (również tkanek sąsiadujących), świadczące o odczynie zapalnym, który obejmuje nie tylko ścianę żylną (phlebitis), ale również tkanki otaczające: skórę, nerwy, naczynia chłonne (periphlebitis).

W niektórych przypadkach temperatura ciała może być podwyższona.

Leczenie zapalenia żylaków

Rozpoznanie najczęściej opiera się na badaniu klinicznym, jednak przy obrzękach, zapaleniu żyły odpiszczelowej i szerzeniu się zakrzepicy w kierunku proksymalnym (udowym), poszerza się diagnostykę o USG Duplex Doppler. Ryzyko przejścia zakrzepicy do żyły udowej może wymagać interwencji chirurgicznej (podwiązania żyły odpiszczelowej przy ujściu w ramach profilaktyki zakrzepowo-zatorowej).

Zapalenie żył powierzchownych nie wymaga unieruchomienia pacjenta, konieczne jest jednak stosowanie kompresjoterapii (wyrobów uciskowych: pończoch, podkolanówek II stopnia ucisku).

Rozległa zakrzepica żył powierzchownych może wymagać włączenia leczenia przeciwzakrzepowego. Dodatkowe wskazania do postępowania antykoagulacyjnego stanowią:

Przypomnijmy, że celem stosowania antykoagulantów jest prewencja incydentów zatorowo-zakrzepowych na skutek hamowania aktywności enzymów kaskady krzepnięcia.

Zakrzepica żył powierzchownych ograniczona do niewielkiego obszaru zwykle nie wymaga leczenia przeciwkrzepliwego. Pacjentom, u których występują istotne dolegliwości bólowe, zaleca się oprócz kompresjoterapii doustne lub miejscowe niesteroidowe leki przeciwzapalne. Rutynowo nie stosuje się antybiotykoterapii (leczenie przeciwdrobnoustrojowe nie ma uzasadnienia w przypadkach bez objawów zakażenia).

Profilaktyka – czy da się uniknąć?

Profilaktyka zakrzepicy polega na utrzymywaniu prawidłowej masy ciała (lub na jej unormowaniu, gdy to konieczne). Należy dbać o systematyczną aktywność fizyczną (np. codzienne długie, energiczne spacery, marsze), przyjmować odpowiednią ilość płynów i unikać długotrwałego bezruchu lub przebywania w pozycji siedzącej.

Należy informować lekarza o przebytych incydentach zakrzepicy oraz przypadkach zakrzepicy wśród członków rodziny.

Osoby zdrowe przed długotrwałą podróżą samolotem powinny zadbać o nawodnienie organizmu i włożyć wygodne, luźne ubrania. W czasie lotu zaleca się gimnastykę: napinanie mięśni łydki i zginanie stopy. Podczas wielogodzinnej podróży samochodem należy pamiętać o regularnych przerwach na spacer.

Pacjenci obarczeni dużym ryzykiem zakrzepicy powinni przed podróżą zasięgnąć porady lekarskiej nt. właściwej formy profilaktyki.

Kobietom w ciąży zaleca się regularną aktywność fizyczną i odpoczynek z uniesionymi kończynami dolnymi. Obrzęki mogą wymagać stosowania kompresjoterapii.

Zachęcamy również do zapoznania się z następującymi materiałami:

Źródła:

Sydor W. Praktyka kliniczna – angiologia: 62-letni mężczyzna z bólem podudzia prawego. Medycyna Praktyczna. 2017; 2: 96–101.

Zawilska K., Bała M., Błędowski P. et al. Polskie wytyczne profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Aktualizacja 2012. Medycyna Praktyczna WS-Kardiologia. 2012; 4: 33–55.

Neubauer-Geryk J., Bieniaszewski L. Przewlekła choroba żylna — patofizjologia, obraz kliniczny i leczenie. Choroby Serca i Naczyń. 2009; 6 (3): 135–141.

Zubilewicz R., Jaroszyński A. Przewlekła choroba żylna. Forum Medycyny Rodzinnej. 2015; 5 (9): 400–404.

Szczepański M. Zakrzepica żył głębokich i zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.

Torbicki A., Pasierski T., Windyga J. Zakrzepy i zatory. Tom 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.

Gajewski P. (red.). Interna Szczeklika 2018. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018. 

Kozdój B., Noszczyk W. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – postępowanie w praktyce lekarza rodzinnego. Przewodnik Lekarza. 2004; 7 (4): 22–30.

Davies A.H. (red.). Chirurgia naczyniowa. Najważniejsze tematy przełomu wieków. A. Stanka (tłum.). Via Medica, Gdańsk 2000.

Przybylska-Kuć S., Kuć K., Dec M. et al. Przewlekła niewydolność żylna w praktyce lekarza rodzinnego. Family Medicine & Praimary Care Review 2013; 15, 3: 377–378.

Janczak D. Żylaki. Chirurgia po Dyplomie. 2017; 02 (4): 39–41.

Tait C., Baglin T., Watson H. et al. Guidelines on the investigation and management of venous thrombosis at unusual sites. British Journal of Haematology. 2012; 159: 28–38.

Noszczyk W. (red.). Chirurgia tętnic i żył obwodowych. Tom 1,2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.

Tagi: flebolog warszawa , flebolog wrocław , żylaki kończyn dolnych